Samen keuzes maken: een serious game voor een schone stad

Bijplaatsingen en hotspots vormen voor veel gemeenten een terugkerende uitdaging. Er zijn verschillende manieren om dit probleem aan te pakken, maar de effecten zijn vaak onduidelijk en het budget meestal beperkt. Hoe maak je dan samen de juiste keuzes, en zorg je dat inwoners mee kunnen praten én kunnen begrijpen welke afwegingen nodig zijn?

De gemeente Nijmegen organiseerde afgelopen jaar een Inwonersberaad over het thema ‘Schone Stad’. De centrale vraag: wat moet Nijmegen met en voor Nijmegenaren doen om te zorgen voor een schonere stad? Om inwoners op een gelijkwaardige manier mee te laten denken over dit vraagstuk, ontwikkelde Planterra een serious game over keuzes maken in een aanpak voor bijplaatsingen. Dit spel maakt het mogelijk om spelenderwijs verschillende aanpakken te verkennen, samen moeilijke keuzes te maken binnen een beperkt budget, en de mogelijke effecten daarvan in te zien.

Het doel is niet alleen om ideeën op te halen bij de inwoners, maar samen te doorleven welke keuzes er gemaakt moeten worden en wat er voor hen daadwerkelijk toe doet. De aanpak vraagt om afwegingen: wat doen we wel, wat niet, en waar leg je de prioriteit? Hiermee kunnen inwoners samen aan de slag door het spel te spelen.

De werking van het spel

In het spel nemen deelnemers de rol aan van besluitvormers die een aanpak voor bijplaatsingen moeten ontwikkelen. Ze krijgen een budget en pakketten met mogelijke maatregelen aangereikt, elk met eigen kosten en verwachte effecten. Samen bepalen de deelnemers hoe zij de beschikbare middelen willen inzetten.

Door het spel te spelen verkennen de spelers onder meer:

• Hoe je het beschikbare budget kunt verdelen om bijplaatsingen aan te pakken;
• Wat de grenzen van het budget zijn, en daarmee welke keuzes je móet maken;
• Wat de gevolgen zijn van het aanvragen van extra middelen, en hoe je dit moet kunnen onderbouwen;
• De huidige staat van de opgave én de mogelijke effecten hierop;
• Welke problemen je wel (en welke (nog) niet) kunt oplossen met de gekozen aanpak;
• Welke aanpak van het probleem volgens de groep het beste is.

Om deze aspecten van de opgave te verkennen werken we in het spel met het knoppenmodel van Planterra. Dit model biedt zes ‘knoppen’ waaraan gemeenten kunnen draaien voor de aanpak van bijplaatsingen: Organisatie, Reiniging, Monitoring, Participatie, Communicatie, en Handhaving. Deze knoppen zijn met elkaar verbonden. Elke keuze die de spelers maken, beïnvloedt de balans tussen deze knoppen, en daarmee het resultaat in de stad.

De kracht van het spel

Tijdens het inwonersberaad waren de deelnemers enthousiast over het spel en gaven aan dat deze goed inzichtelijk maakt hoe complex het probleem van bijplaatsingen daadwerkelijk is, en hoe veel de gemeente al doet. Ook werd duidelijk dat keuzes onvermijdelijk zijn: niet alles kan, en niet alles kan overal. Het spel was een waardevolle manier om het gesprek over dit complexe onderwerp op gang te brengen.

De voordelen van het spel op een rij:

• Een eerste gezamenlijke stap naar een strategie of uitvoeringsplan.
• Inzicht in hoe je met beperkt budget maximaal effect kunt bereiken;
• Bewustwording dat niet álles kan, en dat keuzes of compromissen nodig zijn;
• Een gelijkwaardig gesprek tussen inwoners en gemeente;
• Begrip voor elkaars perspectieven en belangen;
• Verhelderen van verwachtingen en wensen;
• Een eerste gezamenlijke stap naar een strategie of uitvoeringsplan.

Brede toepasbaarheid

Hoewel het spel is ontwikkeld voor het Inwonersberaad van Nijmegen over het thema bijplaatsingen en hotspots, is deze methode toepasbaar. Door de inhoud aan te passen, kan het spel worden ingezet om in gesprek te gaan over uiteenlopende onderwerpen. Denk aan vraagstukken rond beheer en onderhoud, afwegingen rondom waardegedreven beheer of andere vormen van participatie waarbij samen afwegingen en keuzes maken centraal staan.

Meer weten?

Wil je binnen jouw gemeente ook aan de slag met deze serious game, of onderzoeken hoe het spel kan worden aangepast aan jullie thema?

Neem contact op met Rianne Scholte voor meer informatie. We gaan graag met je in gesprek!